Staj bo‘lmasa ham pensiyaga chiqish mumkinmi?
@Yurist_Xizmati 5608-savol:
Assalomu alaykum. Opam 1970 yil 7- yanvarda tug‘ilganlar. hamshira bo‘lib 4 yil ishlagani trudovoyda topildi, yana 1-2 yil ishlaganlari chiqmayapti. 2 ta farzandlatiga tug‘ruq ta'tilida o‘tirganlar. Yanvardan beri pensiya to‘g‘irlay olmay yuribdilar. Sabesdagilar endi 60 yoshdan chiqasiz deyapti ekan. Geppatit C kasalluk bo‘yicha ham 5 ta vipiskalari bor. 6 yildan beri shu kasallik bilan kurashadilar. lekin Serroz emas. Hech bo‘lmasa qarilik pensiyasiga chiqsalar bo‘ladimi? Iltimos aniq javob bering. U qonunni bu moddani o‘qing demang. Sabesga qatnab opam charchab ketdilar
YURIST JAVOBI:
Siz yozgan holatda opangizning pensiyaga chiqish imkoniyati butunlay yo‘q degani emas. Bu yerda eng muhim masala ish stajini to‘g‘ri aniqlash va tasdiqlash hisoblanadi.
“Fuqarolarning davlat pensiya ta’minoti to‘g‘risida”gi Qonunning 7-moddasiga ko‘ra, ayollar 55 yoshga to‘lganda va kamida 20 yil ish stajiga ega bo‘lsa yoshga doir pensiya olish huquqiga ega bo‘ladi. Agar 20 yil to‘liq staj bo‘lmasa ham, Qonunning 8-moddasiga ko‘ra kamida 7 yil ish staji mavjud bo‘lsa, mavjud stajga mutanosib ravishda pensiya tayinlanishi mumkin. Shu sababli opangizning barcha stajlari to‘liq yig‘ilishi juda muhim.
Qonunning 37-moddasiga ko‘ra ish stajiga:
• rasmiy ishlagan davrlar;
• ijtimoiy sug‘urta badallari to‘langan davrlar;
• bola 3 yoshga to‘lguncha bola parvarishlash ta’tilida bo‘lgan vaqtlar ham qo‘shiladi.
Bunda bola parvarishlash ta’tili jami ko‘pi bilan 6 yilgacha stajga qo‘shiladi.
Demak, opangizning 2 nafar farzandi uchun tug‘ruq va bola parvarishi davrlari ham staj sifatida hisoblanishi mumkin. Agar mehnat daftarchasida ayrim yillar chiqmayotgan bo‘lsa, quyidagi hujjatlar orqali stajni tasdiqlash mumkin:
• arxiv ma’lumotnomalari;
• buyruq nusxalari;
• ish haqi vedomostlari;
• kasalxona yoki poliklinika hujjatlari;
• soliq yoki pensiya jamg‘armasi ma’lumotlari;
• guvohlarning ko‘rsatmalari.
Shuning uchun avvalo ishlagan tashkilotlar arxiviga va davlat arxiviga yozma murojaat qilish tavsiya etiladi.
Siz yozgan gepatit C kasalligi masalasiga kelsak, bu kasallikning o‘zi avtomatik ravishda nogironlik yoki imtiyozli pensiya asosini bermaydi. Agar kasallik og‘ir darajaga o‘tib, mehnat qobiliyatiga jiddiy ta’sir qilgan bo‘lsa, TIEK orqali nogironlik masalasi ko‘rib chiqilishi mumkin. Lekin siz yozgan holatda sirroz bo‘lmagani uchun aynan shu asos bilan pensiya tayinlanishi qiyinroq.
Agar zarur staj yetmasa, Vazirlar Mahkamasining 2023 yil 23 martdagi 119-son qarori asosida yoshga doir nafaqa olish imkoniyati mavjud. Ushbu Nizomga ko‘ra ayollar 60 yoshga yetganda va pensiya uchun yetarli staj bo‘lmasa ham yoshga doir nafaqa tayinlanishi mumkin.
Lekin hozir opangiz 1970 yilda tug‘ilgan bo‘lsa, u kishi allaqachon 55 yoshdan oshgan.
✅ Demak, avvalo barcha ish stajlarini yig‘ib, mutanosib pensiya tayinlash masalasini oxirigacha ko‘rib chiqish kerak. Chunki hatto 7 yil staj bo‘lsa ham pensiya olish imkoniyati bor. Faqat “staj yetmaydi” degan og‘zaki javob bilan cheklanib qolmaslik kerak. Pensiya rad etilsa, yozma rad javobi olinib, yuqori turuvchi organ yoki sudga shikoyat qilish ham mumkin.
✉️ Yuristga savol yuborish
Yurist bilan qo‘ng‘iroq orqali bog‘lanish
Barcha turdagi hujjatlarga buyurtma berish
Rasmiy kanalimiz:
@Yurist_Xizmati