O‘qituvchiga 45 daqiqa tik oyoqda dars o‘tasan degan talab qo‘yish to‘g‘rimi?
@Yurist_Xizmati 5560-savol:
Assalawma aleykum men maktabda o‘qituvchi bolib ishlayman. Hozirga paytda homiladorman. Bizlarda maktabda dars davomida o‘qutuvchi 45 daqiqa tik oyaqda turib dars o‘tishi kerak deb aytadi dars jarayonida tik oyaqda turib o‘tish kerak degan nizom bormi. Savol davomi...
YURIST JAVOBI:
1. Dars jarayonida 45 daqiqa tik turish masalasi
O‘zbekiston Respublikasi Maktabgacha va maktab ta’limi vazirining 2025-yil 16-maydagi 156-son buyrug‘iga 41-ilova bilan tasdiqlangan Nizomda pedagog xodimning darsni interaktiv usullar asosida tashkil etishi belgilangan bo‘lib, unda darsni majburiy ravishda tik turgan holda olib borish talabi nazarda tutilmagan.
Mazkur vaziyatda dars davomida o‘tirgan holda mashg‘ulot olib borish mehnat majburiyatini buzish hisoblanmaydi.
2. Homilador ayolni yengilroq ishga o‘tkazish
Mehnat kodeksining 394-moddasiga ko‘ra:
“Tibbiy xulosaga muvofiq homilador ayollarning ishlab chiqarish normalari avvalgi ishlaridagi o‘rtacha oylik ish haqi saqlangan holda kamaytiriladi yoki ular yengilroq ishga yoxud noqulay ishlab chiqarish omillarining ta’siridan xoli bo‘lgan ishga o‘tkaziladi.
Homilador ayolga yengilroq ish berish masalasi hal etilguniga qadar, u qoldirilgan barcha ish kunlari uchun o‘rtacha ish haqi saqlangan holda ishdan ozod etilishi lozim.”
Mazkur vaziyatda 6 soatlik navbatchilik noqulay omil sifatida baholanib, tibbiy xulosa asosida yuklama kamaytirilishi yoki yengilroq sharoit yaratilishi lozim. Bundan tashqari Mehnat kodeksining 149-moddasiga ko‘ra:
“Homilador ayolni vaqtincha boshqa ishga o‘tkazish haqida buyruq chiqarish uchun uning arizasi va tibbiy xulosa asos bo‘ladi.”
Mazkur vaziyatda ariza va tibbiy ma’lumotnoma taqdim etilgan taqdirda ish beruvchi yengilroq sharoit yaratishi shart.
3. Ish vaqtidan tashqari ishlarga jalb etish
Mehnat kodeksining 396-moddasiga ko‘ra:
“Homilador ayollar faqat o‘z yozma roziligi bilan tungi ishlarga, ish vaqtidan tashqari ishlarga, dam olish kunlaridagi ishlarga va xizmat safariga jalb qilinishi mumkin.”
Mazkur vaziyatda homilador xodimni roziligisiz qo‘shimcha yuklama, navbatchilik yoki ortiqcha ishlarga jalb qilishga yo‘l qo‘yilmaydi.
4. Pedagoglarning ish vaqti
Mehnat kodeksining 184-moddasiga ko‘ra:
“Pedagoglar uchun ish vaqtining davomiyligi haftasiga ko‘pi bilan o‘ttiz olti soat qilib belgilanadi.”
Mazkur vaziyatda pedagogning umumiy ish vaqti 36 soatdan oshmasligi lozim.
5. Intizomiy jazo
Mehnat kodeksining 312-moddasiga ko‘ra:
“Mehnat intizomini buzganligi uchun ish beruvchi xodimga hayfsan qo‘llashga haqli.”
Mazkur vaziyatda sog‘liq holati sababli o‘tirgan holda dars o‘tish yoki tibbiy asos bilan yengillik so‘rash mehnat intizomini buzish hisoblanmaydi.
6. Homilador ayolni ishdan bo‘shatish
Mehnat kodeksining 408-moddasiga ko‘ra:
“Homilador ayollar bilan tuzilgan mehnat shartnomasini ish beruvchining tashabbusiga ko‘ra bekor qilishga yo‘l qo‘yilmaydi.”
Mazkur vaziyatda homiladorlik sababli ishdan bo‘shatish yoki bosim o‘tkazish qonunga zid.
7. Pedagog sha’ni va qadr-qimmati
Maktabgacha va maktab ta’limi vazirining namunaviy odob-axloq qoidalariga ko‘ra:
10. “Pedagog sha’ni va qadr-qimmatini hurmat qilish, o‘zaro munosabatlarda hurmat va adolat tamoyillariga rioya etish lozim.”
Mazkur vaziyatda homilador xodimga nisbatan qo‘pol muomala qilish yoki bosim o‘tkazish mazkur talablarga zid hisoblanadi.
8. Homiladorlik va tug‘ish ta’tili
Mehnat kodeksining 404-moddasiga ko‘ra:
Ayolga tug‘ruqqacha 70 kalendar kun va tug‘ruqdan keyin 56 kalendar kun (murakkab tug‘ruqda 70 kun) homiladorlik va tug‘ish ta’tili beriladi hamda nafaqa to‘lanadi.
Mazkur vaziyatda homilador xodimni majburan ish haqi saqlanmaydigan ta’tilga chiqarish qonuniy asosga ega emas.
✉️ Yuristga savol yuborish
Rasmiy kanalimiz
@Yurist_Xizmati